امام علی (ع) در باب کرامت نفس و ارزش والای آن می فرماید :
نفس کریم خویش را به هیچ ذلت و آلاینده آلوده مساز . از هر رفتاری که پستی نفس را در پی دارد ، بپرهیز. خواهش های نفسانی تو را به ذلت نکشاند . هوشیار باش اگر کرامت خویش را از کف نهی ، چیزی که همپای آن باشد وجود ندارد که به کف آری ! خویشتن را اسیر دیگران مساز که خدای سبحان تو را آزاد آفریده است.
شرح خاطره ای از علامه محمد تقی جعفری
اولین بار در دانشکده فنی تهران بود که از نزدیک علامه را دیدم . آگهی زده بودند «سلسله مباحث انسان شناسی» . سر ساعت توی تالار شهید چمران بودم . چقدر قشنگ حرف می زد ، ساده و بی تکلف !
بعد از جلسه رفتم جلو برای عرض ارادت . داشت جواب یکی دیگر را می داد ، صبر کردم ، حرفش که تمام شد رو به من کرد : «بله بفرمایید!».
سلام دادم و دستش را بوسیدم . گفت : «چرا این کار را کردی؟ باید دست اینها را بوسید.» به جوان ویلچر نشینی اشاره کرد. گفتم : «آقا! به ما دستور رسیده که علما را احترام کنیم». بلا فاصله خم شد و دست مرا ... با خنده گفت : «به ما هم دستور رسیده که تواضع کنیم» . نمی دانستم از خجالت چه کار کنم. پرسید : «از اولاد علی هستی ؟» جواب دادم : « از محبان علی هستم». دوباره خم شد و ... : «دست محب علی را باید دو بار بوسید». این را گفت و رفت . کاش زمین دهن باز کرده بود.
خودم را مقید کرده بودمبه شرکت در جلسات استاد، اما شرمندگی آن روز دیگر اجازه ندادکه نزدیکش بروم . عاشورای سال پیش بود که علامه خودش روضه حضرت عباس (علیه السلام) می خواند و از شدت گریه شانه هایش تکان می خورد .
پارسال برایش کنگره نکو داشت گرفته بودند. کیف کردم! یکی یکی آمدند پشت تریبون از علامه گفتند و او تمام مدت سرش پایین بود و بعد خودش صحبت کرد و گفت : «من امروز در خودم هیچ چیز بیشتر از روزی که می خواستم یاد بگیرم ضَرَبَ ماضی است یا مضارع نمی بینم. من شایسته یک هزارم این حرف ها نیستم». تنها من نه ،( که همه لذت بردند از آن همه تواضع! آخر برنامه که داشتم برمی گشتم دیدم استاد و همراهانش هم از پشت سر می آیند ، ایستادم . دور و بر علامه حسابی شلوغ بود ، اما او در همان شلوغی مرا که از دور دید بلند صدا کرد که «چطوری محب علی؟» رفتم جلو سلام کردم و عرض ادب . گفت :«می بینی آخرالزمان شده است.برای ما بزرگداشت گرفته اند».و خندید . دستش را دراز کرد برای خداحافظی دستم را جلو بردم که یک دفعه خم شد و ... باز هم در مقابل عمل انجام شده قرار گرفته بودم . داشت گریه ام می گرفت .
[آری این است شیعه علی ، در اوج علم و معرفت و در عین حال در اوج تواضع]
گزیده ای از خاطرات نوشته شده در کتاب «درس زندگی» به تالیف آقای سید رضا حسینی
به طور کلی امیرالمومنین تمام اخلاق دنیه را روی حساب پستی نفس می گذارد. یعنی ریشه همه اخلاق رذیله را دنائت می داند ،مثلا در باب غیبت می گوید: بی چاره ها ، ناتوان ها ، ضعیف همت ها ، پست ها غیبت می کنند. یک مرد ، یک شجاع، یک آدمی که احساس کرامت و شرافت در روح خودش می کند ، اگر از کسی انتقادی دارد جلوی رویش می گوید ، یا حداقل سکوت می کند. حالا این که بعضی مداحی و تملق می کنند مطلب دیگری است. پشت سر که می شود ، شروع می کنند به بدگویی و غیبت کردن. می گوید این منتهای همت عاجزان است ، اراده ناتوانان است ، از پستی است از دنائت است . آدمی که احساس شرافت می کند غیبت نمی کند.
بخشی از سخنان استاد شهید مطهری
علی علیه السلام به فرزندش امام مجتبی علیه السلام می فرماید:
پسر جانم! روح خودت را گرامی بدار ، بزرگوار بدار ، برتر بدار از هر کار پستی. در مقابل هر پستی فکر کن که روح من بالاتر از این است که به این پستی آلوده شود.
درست مثل آدمی که یک تابلوی نقاشی خیلی عالی دارد که وقتی لکه سیاهی در آن پیدا می شود ، گردی ، غباری روی آن می بیند ، خود به خود دستمال بر می دارد و آن را تمیز می کند. اگر به او بگویی چرا این کار را می کنی ، می گوید حیف چنین تابلوی نقاشی نیست که چنین لکه سیاهی در آن باشد ؟ حس می کند که این تابلوی نقاشی آن قدر زیبا و عالی است که حیف است یک لکه سیاه در آن باشد. علی علیه السلام می گوید : در روح خودت این گونه احساس زیبایی کن ، احساس عظمت کن ، احساس شخصیت کن که قطع نظر از هر مطعمی ، قطع نظر از هر خیالی ، قطع نظر از هر حاجت مادی ، اصلا خودت را بزرگ تر از این بدانی که تن به پستی بدهی.
بخشی از سخنان استاد شهید مطهری
